Historia Kombinatu Naramowice

Na Naramowicach lat temu » Historia Kombinatu Naramowice

  • Zdjęcie z broszury Kombinatu, 1989r.
    Zdjęcie z broszury Kombinatu, 1989r.
  • Dwór Naramowice
    Dwór Naramowice
  • Dwór obecnie (ul. Karpia 5)
    Dwór obecnie (ul. Karpia 5)
  • Kamień z tablicą pamiątkową
    Kamień z tablicą pamiątkową
  • Pomidory szklarniowe Kombinatu
    Pomidory szklarniowe Kombinatu
  • Muszla koncertowa Kombinatu
    Muszla koncertowa Kombinatu
  • Jeden ze sklepów firmowych Kombinatu
    Jeden ze sklepów firmowych Kombinatu
  • Dyr. Marian Mikołajczyk
    Dyr. Marian Mikołajczyk
  • Budowa mleczarni na Naramowicach
    Budowa mleczarni na Naramowicach
  • Jedno z osiedli na terenie dawnego Kombinatu
    Jedno z osiedli na terenie dawnego Kombinatu
  • Budowa nowych osiedli trwa (rok 2016)
    Budowa nowych osiedli trwa (rok 2016)

Wszyscy w Poznaniu wiedzieli, do jakiego sklepu jechać po najlepsze warzywa owoce, przetwory mleczne czy kwiaty. Oczywiście – do którejś z firmowych placówek Kombinatu Naramowice. To była marka, którą wszyscy uznawali.

W roku  1926  zdewastowany majątek Moraczewskich o powierzchni 481 ha został upaństwowiony i przeszedł pod zarząd miasta Poznań. Kontynuując produkcję rolną, postawiono na warzywa, w tym  szczególnie cenione szparagi oraz założono plantację wikliny. Ponadto w pięciu stawach hodowano ryby. Były to karpie, od których nazwę wzięła potem ulica. Odrestaurowany pałac leżący na terenie majątku i należący niegdyś do rodziny Moraczewskich (dziś przy ulicy Karpiej 5) stał się domem administracyjnym z mieszkaniem dla zarządcy.

Podczas okupacji 1939 – 1945 majątek podlegał władzom Uniwersytetu Poznańskiego. W roku 1945 został zajęty przez jednostkę wojskową Armii Radzieckiej. W latach 1946 – 1950, bardzo już zniszczony, przeszedł ponownie pod zarząd miasta Poznań.

W roku 1950 majątek  został przekazany do  PGR –  Zespół Poznań, w którym w 1953 roku stanowisko dyrektora objął Marian Mikołajczyk – odtąd pracujący niestrudzenie do roku 1989. Obok hotelu „Naramowice” postawiono kamień z tablicą pamiątkową, poświęconą tej ważnej dla Naramowic postaci. Zakłady Ogrodnicze Naramowice zostały wyodrębnione w roku 1961, a w 1964 przyjęły uznaniową nazwę Kombinat Ogrodniczy PGO Poznań Naramowice. Następnie przejęto i włączono w jego skład podpoznańskie  gospodarstwa: Morasko, Baranowo, Szczepankowo, Napachanie, Wielkie, Pamiątkowo oraz Rosnowo, gdzie była prowadzona również produkcja rolna i zwierzęca. Siedziba dyrekcji Kombinatu mieściła się w budynku obecnie ul. Karpia 9.

 Wielkie inwestycje

Lata 1965 – 1975 to okres  intensywnego rozwoju inwestycyjnego  kombinatu. W roku 1972 uruchomiono pierwszą produkcję pod szkłem w zbudowanym na licencji bułgarskiej obiekcie szklarniowym o powierzchni 22 hektarów. Zakład Szklarniowy Naramowice był producentem warzyw: pomidorów, ogórków, papryki, sałaty, itp. Uprawiano też kwiaty: goździki, róże, gerbery, chryzantemy, storczyki, anthuria, strelicje. Zatrudniona kadra inżynierska  wprowadzała nowoczesne technologie produkcji w oparciu o własne laboratorium biologiczno-chemiczne, współpracę z instytutami naukowymi i ochronę biologiczną roślin. Kombinat stał się wielozakładowym, nowoczesnym, znaczącym producentem żywności o najwyższej jakości, uznawanym w kraju i za granicą. Posiadał własną pracownię projektową, zakład remontowo-budowlany,  zakład transportu i mechanizacji, zakład handlu i eksportu oraz zakłady rolne.

Zakładano również sady owocowe w Rosnowie i Pamiątkowie na powierzchni 700 ha, a na potrzeby eksportowej produkcji szparagów przeznaczono w Żalewie 20 hektarów. 

W gruncie uprawiano kapustę, kalafior, por i inne warzywa. Użytki rolne całego Kombinatu zajmowały 3 428 ha. Na terenie Naramowic pobudowano nowoczesną fermę krów oraz mleczarnię o przerobie 50 000 l mleka na dobę  - własnego i skupowanego. Na skalę przemysłową uruchomiono suszarnictwo oraz przetwórstwo produktów ogrodniczych. Były one dostępne w sieci 21 sklepów zakładowych na terenie miasta Poznania. Wysoka jakość produktów dostarczanych przez Kombinat była ceniona zarówno przez poznaniaków, jak i i importerów.

 Z myślą o pracownikach

W kombinacie zatrudnionych było od 1200 do 1600 pracowników, nie licząc tych sezonowych. Dbając o przyszłość zakładu, postanowiono zatroszczyć się o młode kadry. Pobudowano i zorganizowano pomaturalne Przyzakładowe Studium Ogrodnicze oraz Szkołę Zawodową (dzisiaj Technikum przy ul. Rubież 20). Baza socjalna Kombinatu była systematycznie rozbudowywana. W dawnym pałacu mieściła się stołówka zakładowa oraz Zakład Usług Socjalnych, który organizował wczasy dla pracowników, a także kolonie i obozy dla ich dzieci. Łącznie prowadzone były 3 przedszkola zakładowe i 6 stołówek.

Kombinat miał także swój Zakładowy Ośrodek Zdrowia przy ul. Sarmackiej, ponadto dysponował bazą wystawienniczą przy ul. Dworskiej i Karpiej. Dla pracowników wybudowano 1050 mieszkań zakładowych, a dla przybywających do Kombinatu gości - Hotel Naramowice. Zrekonstruowano park, a za dawnym pałacem (dziś jest to ul. Karpia nr 5) postawiono muszlę koncertową wraz z amfiteatrem. Na wyspie zorganizowano Izbę Pamięci historii Naramowic.

W roku 1983 powołano Spółdzielnię Budownictwa Jednorodzinnego dla pracowników – Wilczy Młyn, a w 1993 Spółdzielni Mieszkaniowej Naramowice przekazano 642 mieszkania zakładowe. 

 Czas przemian

Historia Kombinatu Naramowice kończy się w latach 90-tych, kiedy to na mocy ustawy sejmowej z roku 1991, likwidującej Państwowe Gospodarstwa Rolne w Polsce, jego majątek przeszedł pod zarząd Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a następnie został stopniowo wyprzedany zainteresowanym podmiotom (np. deweloper Echo Investment buduje na tych terenach osiedla mieszkaniowe).

 Eleonora Mikołajczyk-Winiarska