Naramowicka pamiątka niepodległości (z "TN"69)

Strona Główna » Naramowicka pamiątka niepodległości (z "TN"69)

 

Historia stojącej przed Technikum przy ulicy Rubież figury Matki Bożej Królowej Polski wiele mówi o ludziach i czasach – zarówno tych sprzed 90 lat, jak i współczesnych.

W roku 1928 Michał Mleczko - kierownik szkoły w Naramowicach - napisał: „Celem uwiecznienia 10-cioletniej rocznicy oswobodzenia naszej Ojczyzny, Komitet złożony z nauczycielstwa i członków Rady Szkolnej miejscowej postanowił ufundować (…)z dobrowolnych datków obywatelstwa całej gminy szkolnej, pomnik Królowej Korony Polskiej, jako wyraz wdzięczności wobec Boga i Tej, Która od powstania naszego Państwa szczególniejszą zawsze otaczała nas opieką”.

Polska krzepła wtedy w swoich nowych, ustalonych wojną i powstaniami granicach. Fakt tak ważny, jak odzyskanie niepodległości, domagał się upamiętnienia wszędzie: zarówno w miastach, jak wioskach. W tych ostatnich szczególnie odpowiedzialni byli za to nauczyciele, bo do nich należało wtedy nie tylko kształcenie dzieci. Łączyli oni wówczas w swoim zawodzie jednocześnie funkcje: animatorów życia kulturalnego, pracowników opieki społecznej, mężów zaufania, kronikarzy,  kwestarzy, a niejednokrotnie także – budowniczych. Takim właśnie typem nauczyciela był przybyły z Podkarpacia Michał Mleczko, który objął tutejszą placówkę wiosną 1922 roku. Pomysł postawienia przed szkołą pomnika wdzięczności za odzyskaną niepodległość wyszedł właśnie od niego.

Przedsięwzięcie poprowadzono w tempie – z dzisiejszego punktu widzenia – ekspresowym. Świadczy to oczywiście jak najlepiej o operatywności dawnych naramowiczan. Pamiętajmy jednak również i o tym (można westchnąć tęsknie), że w tamtych czasach wiele rzeczy dawało się przeprowadzać tak po prostu. Bez niezliczonych podań, pozwoleń, konsultacji, ekspertyz, odsyłań od urzędu do urzędu. Przyznam, że kiedy czytałam pierwszy raz relację z przebiegu prac, myślałam, że kierownik szkoły (a zarazem przewodniczący Komitetu Budowy Pomnika) pomylił daty. Nic podobnego. Oto imponujące zestawienie:

3 października 1928 nauczyciele na posiedzeniu Rady Pedagogicznej uchwalają, aby postawić „po zachodniej stronie szkoły w ogródku szkolnym kwiatowym figurę Królowej Korony Polskiej jako wieczysty pomnik rocznicy dzięsięcioletniego istnienia oswobodzonej ojczyzny”.

7 października 1928 kierownik szkoły przedstawia inicjatywę członkom Rady Szkolnej, którzy jednogłośnie projekt popierają i wybierają Komitet Budowy Pomnika (na zdjęciu). Wyznaczone zostają osoby upoważnione do zbierania składek.

14 października 1928 przeprowadzają one zbiórkę pieniędzy na terenie Naramowic, Umultowa, Nowej Wsi Dolnej oraz w szkole. Zebrana kwota wynosi 728 złotych i 93 grosze.

17 października 1928 na posiedzeniu Komitetu zostają szczegółowo omówione prace. I ruszają. Projekt wykonuje architekt Marian Andrzejewski, następnie zostaje zamówiona w mieście statua oraz płyta marmurowa z inskrypcją, z cegielni sołackiej przyjeżdżają cegły. Za budowę odpowiada mistrz murarski Walenty Stępniak z Naramowic, całość prac nadzoruje kierownik Mleczko.

I w taki oto sposób, po miesiącu od decyzji Rady Pedagogicznej, przed Szkołą Powszechną w Naramowicach staje wotum wdzięczności za odzyskaną niepodległość – statua Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, ustawiona na ponadtrzymetrowej kolumnie z solidnym cokołem.

11 listopada 1928 roku - ceremonia odsłonięcia i poświęcenia

Przyszło na tę uroczystość wielu mieszkańców Naramowic i Umultowa, którzy odświętnie ubrani, zebrali się całymi rodzinami. Każdy z dorosłych pamiętał doskonale czas zaborów, obowiązującego języka niemieckiego, pruskiej szkoły; większość pewnie miała wśród krewnych powstańca wielkopolskiego. A teraz byli u siebie – w Polsce. Owszem, biednej, borykającej się z milionem trudności, ale własnej.

Zebrana tak sprawnie wśród mieszkańców kwota wiele mówi o ich ofiarności. Nie przelewało się tutaj gospodarzom, co wielokrotnie podkreślał w kronice szkolnej kierownik, organizujący dzieciom z uboższych rodzin dożywianie. A owe zebrane 728 złotych było sumą wystarczającą na niemal trzymiesięczne utrzymanie rodziny robotniczej (wg danych z roku 1926).

Szkoła została pięknie udekorowana żywymi, świerkowymi girlandami, w które wpięto kwiaty. Przez fasadę biegł napis: „Cześć Królowej Polski”. Przy pomniku pyszniły się sztandary, przemawiali goście i oczywiście kierownik szkoły, uczniowski chór wystąpił z pieśniami. Kościoła jeszcze wtedy w Naramowicach nie było, więc z parafii św. Wojciecha przyjechał ksiądz proboszcz Narcyz Putz (dobrodziej Naramowic, zamęczony potem w obozie Dachau, beatyfikowany w roku 1999), aby dokonać uroczystego poświęcenia figury Matki Bożej Królowej Korony Polskiej. Po południu obchody nadal trwały, ale już w mniej oficjalnej formie. Dodatkowo, aby uwiecznić ważne wydarzenie, kierownik Mleczko zrobił własnoręcznie album, który zatytułował: „Księga wieczysta na pamiątkę dziesiątej rocznicy oswobodzenia Polski”. Wpisał tam skrupulatnie nazwiska najważniejszych ówczesnych członków władz państwowych i miejskich, gości przybyłych na uroczystość, a także zgromadzonych uczniów.

Przez następne lata urokliwa figura uśmiechniętej Matki Bożej z dzieciątkiem otwierającym szeroko ramiona, stała przed szkołą, pochylając się ze swej kolumny nad przechodniami.

CDN

Renata Zychla

A oto lista uczestników uroczystości w dniu 11 listopada 1928, ze wstępem z albumu okolicznościowego, przygotowanego przez kierownika Michała Mleczko:

W roku 1928 kiedy na czele Rzplitej stał prez. Ignacy Mościcki, prez. Ministrów był Bartel, Marszałkiem Józef Piłsudski, wojewodą poznańskim hrabia Dunin Borkowski, kuratorem okręgu szkolnego dr Joachim Namysł, starostą powiatu poznańskiego Kłos, wójtem obwodu Piątkowa Ciężki, sołtysem Naramowic Jakub Nowicki, prezesem Sokoła Feliks Wachowiak, prezesem Towarzystwa przemysłowców Andrzej Kwiatkowski, proboszczem tutejszej parafii ksiądz Narcyz Putz, prezydentem miasta Cyryl Ratajski, w tym to roku staje pomnik Królowej Korony Polskiej jako wyraz wdzięczności wobec Boga i Tej, Która w krytycznych chwilach naszej ojczyzny szczególniejszą nasz naród otaczała opieką.Oby pomnik ten oraz niniejsza księga wieczysta były wiecznym dokumentem i dowodem, jak społeczeństwo tutejszej gminy szkolnej ceni wolność ojczyzny, okazuje wdzięczność Bogu i Królowej Polskiej Korony. Działo się w Naramowicach 11 listopada 1928 roku. Przewodniczącym komitetu uroczystości był Mleczko, dalej Michał Baliński, sołtys Jakub Nowicki, Jajkowski, Michał Franiak, Stanisław Śniegowski, Wojtkowiak, reprezentaci towarzystw i związków, nauczycielstwo, rada szk., reprezentacja gminy Umółtowa, Walenty Piekuta z Umółtowa, Stefan Kasprzak, sołtys Mucha, reprezentacja obszaru dworskiego, Nowej Wsi Dolnej, młodzież szkolna.

Młodzież szkolna:

Klasa 1

Adlerówna Helena, Belman Feliks, Belmanówna Zofia, Bocheńska Leokadia, Cegłowski Kazimierz, Duks Henryk, Franiakówna Anna, Frietzlerówna Frieda, Gajewski Bolesław, Heintze Mieczysław, Heintzówna Stefania, Jajkowska Rozalia, Jakś Andrzej, Jarzębowski Kazimierz, Jarzębowski Marian, Jędrzejewska Stanisława, Kmiecikówna Rozalia, Krychała Leon, Krychałówna Janina, Kolasówna Maria, Kramerówna Joanna, Kramerówna Stefania, Kujawski Witold, Kwaśniewski Władysław, Łuczak Józef, Łuczakówna Helena, Łukanowski Bolesław, Matecki Narcyz, Matuszakówna Pelagia, Nowak August, Nowakówna Matylda, Pawlik Kazimierz, Piotrowska Maria, Płaczkówna Wanda, Przybylak Bronisław, Przybylik Jan, Raszewska Rozalia, Jękowska Leokadia, Słabolepsza Helena, Słabolepszy Leon, Sobecka Helena, Stencel Stanisław, Stróżyńska Stanisława, Stróżyński Franciszek, Surdykówna Franciszka, Szkudlarkówna Janina, Szumiński Maksymilian, Szumiński Władysław, Teśner Ludwik, Urbaniakówna Maria, Włodarczak Marian, Wołoszczykówna Anna, Wujewski Wacław, Zakrzewska Ludwika, Zieliński Marian.

Klasa 2 

Adamczakówna Cecylia, Cerbiński Czesław, Cierkosz Jan, Cierkoszówna Władysława, Czapczyk Stefan, Franke Hertha, Karolczakówna Helena, Kasprzakówna Helena, Kaźmierczak Tadeusz, Kmiecik Stanisław, Korepta Józef, Koreptówna Emilia, Kurzhals Gustaw, Kwiatkowski Kazimierz, Łuczakówna Bronisława, Maniówna Maria, Matuszak Ignacy, Mleczkówna Wanda, Mnich Franciszek, Napierałówna Stanisława, Nogaj Franciszek, Okrasówna Emilia, Pawlak Stanisław, Płaczek Tadeusz, Przybylak Edward, Raszewska Maria, Sikorówna Stanisława, Sobczakówna Łucja, Stępniak Władysława, Stęsik Bronisław, Stęsik Michał, Stróżniak Leon, Sudomirska Leokadia, Surdyk Stanisław, Szumińska Czesława, Szumiński Wacław, Teśner Kazimierz, Włodarczak Edmund.

Klasa 3

Adamczak Franciszek, Adlerówna Frieda, Welmanówna Leokadia, Dutkówna Jadwiga, Franiak Bronisław, Jajkowska Genowefa, Janicki Władysław, Kaczmarek Stanisław, Kamiński Józef, Kasprzakówna Irena, Kaźmierczak Antoni, Łuczakówna Franciszka, Łuczakówna Maria, Marciniak Andrzej, Marciniakówna Jadwiga, Mazurczakówna Janina, Nogaj Jan, Nogaj Stanisław, Pawlakówna Maria, Pawlik Szczepan, Przybylikówna Kazimiera, Słabolepszy Edward, Słabolepszy Ludwik, Sobczakówna Stanisława, Wieczorkówna Helena, Woźna Stanisława.

Klasa 3 (oddział 4)

Cegłowska Maria, Gajewski Kazimierz, Jajkowska Stanisława, Janiak Stefan, Kmiecikówna Maria, Koreptówna Zofia, Madziarówna Bronisława, Marciniak Jan, Mazurczak Jan, Mleczkówna Irena, Mnichówna Wiktoria, Mnichówna Zuzanna, Nowak Antoni, Okrasa Stefan, Pawlik Józef, Plewiński Franciszek, Przybylik Stefan, Przybylikówna Aleksandra, Słabolepszy Czesław, Sobecka Cecylia, Spychalski Stefan, Stępniak Bronisław, Stróżniak Stanisław, Stróżyńska Maria, Szumiński Stanisław, Uryzaj Edmund, Woźny Franciszek.

Klasa 4

Biniaszówna Maria, Cegłowski Leon, Florczak Stefan, Jajkowski Bolesław, Kamińska Czesława, Kasprzakówna Zofia, Koreptówna Maria, Kwiatkowski Stanisław, Łuczak Jan, Łuczak Stanisław, Łuczakówna Stanisława, Łukanowski Józef, Majchrzakówna Zofia, Matuszak Jan, Muller Sylwester, Nogajówna Franciszka, Raszewski Piotr, Stencel Leon, Stenclówna Łucja, Stęsikówna Apolonia, Sudomirska Pelagia, Szumiński Marian, Szymański Jan, Wenclewski Jan.

Klasa 4 (oddział6)

Adamczakówna Helena, Adler Eugeniusz, Baszczyński Ludwik, Cisoniówna Maria, Helmówna Elzbieta, Krzywińska Pelagia, Przybylik Józef, Sikorówna Weronika, Słabolepszy Józef, Sobczakówna Adela, Stencel Stanisław.